Trong quá trình xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, việc nâng cao năng lực pháp lý của các cơ quan nhà nước ngày càng trở nên quan trọng. Một trong những định hướng mới đáng chú ý là việc nghiên cứu và triển khai chế định “luật sư công” theo Kết luận 23-KL/TW của Bộ Chính trị. Đây được xem là bước đi nhằm chuyên nghiệp hóa hoạt động pháp lý trong khu vực công, góp phần bảo vệ tốt hơn lợi ích của Nhà nước.
Trước hết, luật sư công có thể hiểu là những người làm việc trong khu vực nhà nước như cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan lực lượng vũ trang hoặc người lao động tại doanh nghiệp nhà nước, đồng thời có chứng chỉ hành nghề luật sư. Họ thực hiện các công việc mang tính pháp lý nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị. Tuy nhiên, lực lượng này không bao gồm những người làm công tác trợ giúp pháp lý.
Về chính sách triển khai, Nhà nước lựa chọn phương án thí điểm trước khi áp dụng rộng rãi. Cụ thể, mô hình luật sư công sẽ được thực hiện tại 8 bộ và 10 tỉnh, thành phố lớn trên cả nước trong giai đoạn từ ngày 01/10/2026 đến ngày 30/9/2028. Việc thí điểm này nhằm đánh giá hiệu quả thực tiễn, từ đó làm cơ sở hoàn thiện chính sách trong tương lai.
Để trở thành luật sư công, cá nhân phải đáp ứng đồng thời nhiều tiêu chuẩn nghiêm ngặt. Ngoài yêu cầu về tiêu chuẩn của cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Công an nhân dân, sĩ quan Quân đội nhân dân, người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước và chứng chỉ hành nghề luật sư, họ còn cần có ít nhất 5 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp luật hoặc tham gia xử lý các vụ việc pháp lý phức tạp. Bên cạnh đó, yếu tố bản lĩnh chính trị, đạo đức nghề nghiệp và tính liêm chính cũng được đặt lên hàng đầu.
Về phạm vi công việc, luật sư công đảm nhận nhiều nhiệm vụ quan trọng. Họ có thể đại diện cho cơ quan nhà nước tham gia tố tụng, giải quyết tranh chấp trong và ngoài nước, đặc biệt trong các lĩnh vực như đầu tư, thương mại hay hành chính. Đồng thời, họ còn tham gia tư vấn pháp lý trong quá trình xây dựng và triển khai các dự án kinh tế – xã hội, cũng như xử lý các vụ việc khiếu nại, tố cáo phức tạp kéo dài.
Một điểm đáng chú ý là mô hình tổ chức của luật sư công không hình thành một cơ quan độc lập. Thay vào đó, họ làm việc trực tiếp trong các cơ quan, tổ chức hiện có và chịu sự quản lý theo cơ chế của khu vực công. Điều này giúp tránh việc gia tăng bộ máy hành chính, đồng thời tận dụng được nguồn lực sẵn có.
Về chế độ đãi ngộ, luật sư công được hưởng lương và các chính sách tương tự như cán bộ, công chức, viên chức. Ngoài ra, họ còn có thể nhận thêm thù lao theo vụ việc và các ưu đãi khác nhằm khuyến khích nâng cao hiệu quả công việc. Nhà nước cũng đảm bảo nguồn ngân sách để chi trả và hỗ trợ đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ này.
Việc xây dựng và thí điểm chế định luật sư công là một bước tiến quan trọng trong cải cách hệ thống pháp luật tại Việt Nam. Nếu được triển khai hiệu quả, mô hình này sẽ góp phần nâng cao chất lượng giải quyết các vấn đề pháp lý của Nhà nước, đồng thời tăng cường khả năng bảo vệ lợi ích quốc gia trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.